Сочинение на тему Абай улы акын
Абай – ұлы ақын, дана ойшыл, қазақтың жаңа тарихи дәуірдегі реалистік жазба әдебиетінің атасы.
Абай есімі – қазақ халқының ұлттық санасының оянуы мен рухани қайтажаңғыруының, қоғамның озық күштерінің өркениеттілікке ұмтылысы менәлеуметтік әділдіктің символы.
Ғасырлар бойы қалыптасқан экономикалық жағдай, тұрмыс салты үлкенөзгеріске түсіп жатқан аумалы-төкпелі заманда қоғам көшінің ендігібағытын айқындау, қалайда елдің елдігін, тұтастығын, халықтың ұлттықрухының тазалығын сақтай отырып, жаңа жағдайға бейімделу -бұлардәуірдің, әлеуметтік өмірдің өзі туғызған тарихи қажеттілік болды.
Осы қажеттілік бүкіл қоғамдық ой-санаға, әдебиет пен өнерге жаңасерпін берді. Нағыз халықтық, реалистік принциптерге негізделген жаңажазба қазақ әдебиеті, Абай шығармалары осы қоғамдық сұранысқа толықжауап берді.
Ақын шығармаларын оқи отырып, біз оның адам жаны мен уақыт талабын жете түсінген дарын иесі болғандығына көз жеткіземіз.
Абай өзінің адамгершілік, гуманистік, қоғамдық, эстетикалықізденістерін бүкіл дүние жүзі мәдениетінің жетістіктерімен ұластырып,өзі де жаңа биік деңгейге көтеріле түсті, сол арқылы бүкіл адамзаттықидеяларға жол тапты.
Ол қазақ поэзиясының, халық даналығының барша жақсы тәжірибесінбойына сіңіре отырып, ұлттық поэзияны, өнерді, қоғамдық ойды байытты,жаңа сапалық биікке алып шықты.
Абайдың әдеби мұрасының дүниежүзілік мәні оның өз шығармаларындатуған халқының мүддесін, түпкі мақсат-мұратын айқын көрсете отырып,жалпы адамзаттық құндылықтарды жете бағалай білген ұлы ақынға тәнсуреткерлік дарындылығынан, кемеңгер ойшылдығынан айқын танылады.
Абай жас шағында Семей қаласындағы мұсылманша медреседе оқыды. Бұлжылдары ол араб, парсы, шағатай тілдерін тез меңгерді, Шығыс классиктеріСағди, Науаи, Низами, Физули, Хафиздің, т. б. шығармаларымен танысты.Сонымен қатар ол орыс мектебіне де барып жүреді. Өзінің ерекшеқабілеттілігі және зейін қойып, зор ықыласпен үйренуі арқасында Абайорыс тілін де игереді. Алайда, әкесі Құнанбай оны енді өзінің жанындаұстап, бірте-бірте ел билеу ісіне араластырмақ ниетпен ауылға қайтарыпалады. Ендігі жерде Абай ел арасындағы әр түрлі ру таласы, жер дауы,жесір дауы секілді істерге араласып, қолында күші бар топтардыңәділетсіздігін көріп, әр түрлі топ өкілдерінің мінез-құлқын,іс-әрекеттерін үнемі байқап жүреді. Олардың істеген істеріндегі,күнделікті қылықтарындағы мағынасыздықты, бітпейтін талас-тартыстың,өнімсіз әуресарсаңмен күн өткізушіліктің ел басына үлкенауыртпалықтүсіріп отырғанын терең түсіне бастайды. Абай осылай қоғам өмірі жайлыкөп толғанып, көп ойланып жүріп, халық мүддесі үшін, адалдық,адамгершілік үшін күресуге ұмтылады, қалай күресудің жолын іздейді.Халық мүддесі үшін күресуге бел байлап, елді, жастарды адал еңбек етуге,өнер үйренуге, білім, ғылым жолына түсуге шақыруды мақсат еткен Абайосы ой-пікірін жалпы жұртқа жария етуге, солардың жүрегіне ұялатуғажарарлық бірден-бір күшті құрал өлең сөз, ақындық өнер деп санайды.Бойындағы ақындық қуатын осы жолға жұмсау қажет деп түсінеді.
Абайдың кейінгі, кемелденген шағында Шығыс ойшылдарының философия,теология, логика, тарих жөніндегі еңбектерін терең зерттегендігін, түркіпоэзиясымен қатар араб, парсы поэзиясына қызығуы арта түскенін оныңшығармаларынан да байқауға болады. Жылдар өте Абайдың Батыс Европаелдерінің қоғамдық-философиялық жетістіктеріне, француз, ағылшын, немісағартушыларының шығармаларына деген ынта-ықыласы арта түседі. Ол өзініңшығармашылық ізденістерінде Пушкин, Лермонтов, Крылов, Салтыков-Щедрин,Лев Толстой сияқты көркем сез шеберлері мен ойшылдарының өнегесінентағылым ала білді. Гете, Байрон, Шиллер сияқты Батыс Европа ақындары даАбайдың назарын аударады.
Абай поэзиясы қазақ әдебиетіндегі мүлде жаңа құбылыс, жаңа кезеңболғанын айта отырып, ақынның шығармашылық өнерінің негізгі тірегі,сарқылмас қайнар көзі халық поэзиясы, жүздеген жырау, жыршы, ақындардытуғызған халықтың сан ғасырлық бай әдеби мұрасы дейміз. Халықтыңөмірімен, поэзиясымен терең тамырластығы Абайдың ақындық тұлғасына анасүтімен біткен қасиеттей ұлттық, даралық сипат бергені даусыз.
Ақындық өнерді өзіне өмірлік зор мақсат етіп, өз өлеңдерін қағазбетіне түсіруге Абай тек 80-жылдардың ортасында жұмыла кіріседі. Бұлоның айналасын болжап, әлеуметтік құбылыстарды терең бағалап, кең ойлайалатын, көргені мен түйгені, өмірлік тәжірибесі молайған, әбден кемелінекелген шағы болатын. Ақынның осы тұста (1882-1886 жж.) жазған өлеңдеріидеялық және көркемдік қасиеттері жағынан аса мағыналы, жаңа сапалы жәнеұзақ өнімді ізденістерінің қорытындысы, нәтижесі болып табылады. Өзініңшығармаларында Абай қазақ тіршілігінің ең көкейкесті мәселелерін,маңызды әлеуметтік, қоғамдық, моральдық проблемаларын, халықтыңтағдырына, әдет-ғұрпына қатысты мәселелерді көтереді.
Подпишись на наш канал в телеграм. Там мы даём ещё больше полезной информации для школьников!
